Documentair incasso is een betaalmethode waarbij banken handelsdocumenten aan de koper afgeven tegen betaling of tegen acceptatie van een wissel. De verkoper verstuurt de goederen en laat de documenten via zijn bank naar de bank van de koper sturen. De bank garandeert de betaling niet.
Deze methode wordt vooral gebruikt bij internationale handel. Ze geeft de verkoper meer grip op de afgifte van documenten, maar biedt minder zekerheid dan een bankgarantie of een letter of credit.
Hoe werkt documentair incasso?
Bij een documentair incasso spreken koper en verkoper vooraf af onder welke voorwaarden de koper de documenten krijgt. Daarna verloopt het meestal als volgt:
- De verkoper verstuurt de goederen en verzamelt de afgesproken handelsdocumenten.
- De verkoper geeft de documenten en een incasso-opdracht aan zijn bank. In de opdracht staat onder meer wanneer de documenten mogen worden afgegeven.
- De bank van de verkoper stuurt de documenten en instructies naar een bank in het land van de koper.
- De bank van de koper vraagt de koper om te betalen of een wissel te accepteren, afhankelijk van de afspraak.
- Als aan de voorwaarde is voldaan, geeft de bank de documenten af. Bij betaling wordt het geld via de banken aan de verkoper overgemaakt.
Met de documenten kan de koper de goederen vaak in ontvangst nemen of invoeren. Of de documenten daarvoor echt nodig zijn, hangt af van het vervoersdocument, de manier van verzenden en de afspraken met de vervoerder.
Documenten tegen betaling of tegen acceptatie
De afgiftevoorwaarde bepaalt wanneer de koper de documenten krijgt. Er zijn twee gebruikelijke vormen:
- Documenten tegen betaling (D/P): de bank geeft de documenten pas af wanneer de koper betaalt. Dit wordt ook wel documents against payment genoemd.
- Documenten tegen acceptatie (D/A): de bank geeft de documenten af wanneer de koper een wissel accepteert. Daarmee zegt de koper toe op een afgesproken latere datum te betalen. Dit heet documents against acceptance.
Bij D/P hoeft de verkoper de documenten niet af te geven voordat de koper betaalt. Bij D/A krijgt de koper de documenten eerder en loopt de verkoper het risico dat de koper op de vervaldag niet betaalt. Ook een geaccepteerde wissel is geen betalingsgarantie van de bank.
Welke documenten gaan via de bank?
De verkoper en koper spreken af welke documenten nodig zijn. Dat kunnen bijvoorbeeld de handelsfactuur, een paklijst, een verzekeringsdocument en een vervoersdocument zijn. Welke documenten passen, hangt af van de goederen, de route en de afspraken over vervoer en verzekering.
Een cognossement is een vervoersdocument dat bij zeevervoer een rol kan spelen bij de afgifte van goederen. Andere vervoersdocumenten geven niet altijd dezelfde controle. Bij luchtvracht kan de koper de goederen bijvoorbeeld soms ontvangen zonder eerst een origineel document via de bank te krijgen. In zo’n situatie biedt documentair incasso de verkoper minder grip.
De banken handelen op basis van de incasso-instructies. Ze controleren niet of de goederen overeenkomen met wat de koper heeft besteld. De documenten geven de koper dus geen garantie over de kwaliteit of staat van de zending.
Wat zijn de voordelen en risico’s?
Voor de verkoper is een voordeel dat de documenten via banken worden aangeboden onder vooraf bepaalde voorwaarden. Bij D/P krijgt de koper de documenten pas na betaling. Voor de koper kan deze methode aantrekkelijk zijn omdat geen vooruitbetaling nodig is voordat de verkoper de goederen verstuurt.
Daar staat tegenover dat de verkoper de goederen meestal al heeft verzonden voordat duidelijk is of de koper betaalt of de wissel accepteert. Weigert de koper, dan kunnen opslag, terugzending of verkoop aan een andere partij nodig zijn. Dat kan tijd en geld kosten.
Ook de koper loopt risico. De bank beoordeelt de goederen niet. Bij D/P kan de koper dus moeten betalen voordat hij de goederen heeft kunnen bekijken.
Documentair incasso past vooral als partijen elkaar voldoende vertrouwen en als de documenten de afgifte van de goederen daadwerkelijk kunnen sturen. Bij een nieuwe klant, twijfel over de betaling of een bestemming waar documenten weinig controle geven, kan meer zekerheid nodig zijn.
Verschil met een letter of credit
Bij documentair incasso verzorgen banken de aanbieding en afgifte van documenten, maar nemen zij normaal gesproken geen verplichting op zich om de verkoper te betalen. De betaling hangt af van de koper.
Bij een letter of credit gaat de uitgevende bank onder de voorwaarden van dat krediet een betalingsverplichting aan. Daarvoor moeten de vereiste documenten aan de voorwaarden voldoen. Een letter of credit kan de verkoper daardoor meer zekerheid bieden, maar vraagt ook om meer aandacht voor de documenten en brengt vaak hogere kosten mee.
Afspraken en kosten bij documentair incasso
Leg in het koopcontract vast of je D/P of D/A gebruikt, welke documenten worden aangeboden en wie de bankkosten betaalt. Bij D/A hoort ook een duidelijke vervaldatum voor de wissel. De verkoper geeft dezelfde voorwaarden door in de incasso-opdracht aan de bank.
Banken kunnen kosten rekenen voor het behandelen en doorsturen van de documenten. Ook de bank die de documenten aan de koper aanbiedt, kan kosten in rekening brengen. Spreek daarom af of de koper, de verkoper of ieder zijn eigen bankkosten betaalt.
In de opdracht kan de verkoper ook aangeven wat de bank moet doen als de koper niet betaalt of niet accepteert. Denk aan de vraag of de bank verdere instructies moet afwachten. De bank verkoopt de goederen niet vanzelf en regelt ook niet automatisch de terugzending.
Veelgestelde vragen over documentair incasso
Is documentair incasso hetzelfde als vooruitbetalen?
Nee. De verkoper verstuurt de goederen meestal eerst. Bij D/P betaalt de koper vervolgens om de documenten te krijgen. Bij D/A accepteert de koper eerst een wissel en betaalt hij op de afgesproken vervaldag.
Wat gebeurt er als de koper de documenten weigert?
De documenten blijven dan in principe bij de bank en de verkoper moet bepalen wat er met de zending gebeurt. De goederen kunnen intussen op de bestemming liggen, met mogelijke opslagkosten als gevolg.
Kan de koper de goederen altijd pas na betaling ophalen?
Nee. Dat hangt af van de gekozen incassovorm en van de vervoersdocumenten. Bij D/A krijgt de koper de documenten al na acceptatie van de wissel. Ook kan de vervoerder bij sommige vervoerswijzen goederen afgeven zonder origineel document via de bank.
Kies de afgiftevoorwaarde en de vervoersdocumenten daarom samen. Alleen als de documenten de afgifte van de goederen echt sturen, heeft de verkoper op dat punt grip tijdens het documentair incasso.




